President Trump Visits The People’s House Exhibit and Gaggles with the Press.
Gavin Newsom is al jaren een van de meest zichtbare Democratische politici van Amerika. In Californië bouwde hij zijn reputatie op als progressieve hervormer, maar zijn blik reikt verder. Het is steeds duidelijker dat hij warm loopt voor een rol op nationaal niveau. Wie hem de afgelopen jaren volgde ziet dat Newsom niet bang is om de confrontatie te zoeken met de Republikeinen en met Donald Trump in het bijzonder. Hij positioneert zich als de man die niet alleen verdedigt, maar die ook terugvcht.
Zijn politieke loopbaan begon in San Francisco, waar hij in 2004 als burgemeester het land verraste door het homohuwelijk te steunen. Het leverde hem woedende reacties op, maar maakte hem ook tot een symbool van vooruitgang. Daarmee tekende zich al vroeg af wat Newsom kenmerkt. Hij neemt risico’s en mikt meer op het schrijven van geschiedenis dan het zoeken van consensus.
Biografie Gavin Newsom (1967)
Na van 2011 tot 2019 plaatsvervangend gouverneur van Californië te zijn wordt hij 2019 gouverneur en voert een progressieve koers. Hij kondigde een moratorium af op de doodstraf en sloot de executiekamer van de gevangenis San Quentin. Het was geen populaire maatregel, maar het bevestigde zijn profiel als leider die de morele strijd niet uit de weg gaat. Vervolgens kreeg hij de zwaarste test van zijn politieke carrière: de corona pandemie. Newsom voerde strenge lockdowns in, scherpte maatregelen aan en werd geprezen om daadkracht, maar verloor tegelijk krediet toen bleek dat hij zelf een luxe etentje bij het exclusieve French Laundry-restaurant had bijgewoond. Het incident ondermijnde zijn geloofwaardigheid en leidde tot een poging hem uit zijn ambt te zetten. Die recall overleefde hij overtuigen. Ruim zestig procent van de kiezers hield hem in het zadel.
Sindsdien probeert Newsom zijn rol als gouverneur te combineren met een nationaal podium. Dat deed hij bijvoorbeeld met een rechtstreeks televisiedebat met de Republikeinse gouverneur Ron DeSantis in 2023, live op Fox News. Het was ongebruikelijk en riskant voor een Democratische politicus om zich op zo’n terrein te begeven, maar Newsom greep de kans om de verschillen tussen Californië en Florida als modelstaten te benadrukken. Hij presenteerde zichzelf als de tegenpool van de conservatieve agenda, niet alleen inhoudelijk, maar ook in stijl.
Die strategie trekt hij verder door. In 2025 lanceerde hij een podcast waarin hij juist in gesprek gaat met politieke tegenstanders. Het idee is dat Democraten niet bang moeten zijn voor confrontatie, maar ook niet voor dialoog. Newsom kiest daarmee voor zichtbaarheid in vijandige arena’s, iets wat weinigen in zijn partij durven. Het maakt hem geliefd bij kiezers die een vechter zoeken, maar roept ook kritiek op van Democraten die vinden dat hij te veel ruimte geeft aan Republikeinse stemmen.
In Sacramento worstelt hij ondertussen met de dagelijkse realiteit van besturen. De begroting van Californië kampt met forse tekorten en noopte Newsom in 2025 tot pijnlijke ingrepen. Daarbij speelt ook de strijd om Prop 1, het grote zorg- en dakloosheidspakket dat hij nipt door een referendum loodste. De boodschap was duidelijk: zelfs in een diepblauwe staat kan zijn politieke kapitaal uitgeput raken.
Toch gebruikt Newsom juist die strijd om zichzelf nationaal te profileren. Hij presenteert zich als de man die bereid is om de macht van Republikeinse staten te spiegelen. Zijn plan om in Californië via een speciale verkiezing de districten kaart te hertekenen, een tegenzet tegen de Republikeinse gerrymandering in Texas, onderstreept die koers. Het laat zien dat Newsom niet alleen wil regeren, maar ook wil vechten voor structurele machtsposities. Dat beeld zal hij meenemen naar 2028.
De vraag is of het voldoende zal zijn. Newsom heeft de ervaring, de organisatie en de middelen om een serieuze gooi te doen naar de Democratische presidentsnominatie. Zijn zwakke plekken liggen echter voor de hand: de structurele problemen van Californië met hoge kosten, dakloosheid en tekorten zullen door tegenstanders worden gebruikt als bewijs dat zijn model niet werkt. En zijn soms theatrale stijl kan hem het verwijt opleveren dat hij meer campagne voert dan daadwerkelijk resultaten boekt.
Toch is er een duidelijke rode draad. Newsom bouwt gestaag aan een profiel waarin hij de rol van uitdager van Trumpisme claimt. Hij doet dat met flair, met risico’s en met een onmiskenbare honger naar meer. Wie goed kijkt, ziet dat zijn presidentiële campagne voor 2028 in feite al is begonnen.
De Amerikaanse democratie staat momenteel onder zware druk. Recente acties van president Trump laten zien dat hij op meerdere fronten probeert controle uit te oefenen over instituties die normaal onafhankelijk opereren. Van de inzet van de Nationale Garde in Washington D.C. tot druk op universiteiten, musea en advocatenkantoren. De balans tussen macht en tegenmacht wordt zwaar op de proef gesteld.
In augustus werden 800 leden van de Nationale Garde naar Washington D.C. gestuurd. Dit gebeurde onder het mom van het handhaven van de openbare orde, hoewel de misdaadcijfers in de stad de laatste jaren zijn gedaald. Dit kan gezien worden als een poging om politieke tegenstanders te intimideren en de controle over de hoofdstad te versterken. De federale overname van de politie stuit op juridische weerstand van de lokale autoriteiten en leidt tot vragen over de constitutionele grenzen van de presidentiële macht.
Op cultureel vlak probeerde Trump invloed uit te oefenen op het Smithsonian museum. Het museum kreeg aanwijzingen over hoe Amerikaanse geschiedenis moet worden gepresenteerd, met nadruk op uitzonderlijkheid en nationale eenheid. Wetenschappers en professoren waarschuwen dat dit de onafhankelijkheid en objectiviteit van een van de belangrijkste culturele instellingen ondermijnt.
In het onderwijs richt de regering-Trump zich op universiteiten zoals Harvard en Columbia. Federale onderzoeken en dreigingen met het intrekken van financiering worden ingezet om vermeende ideologische vooringenomenheid en antisemitisme aan te pakken. Deze stappen hebben geleid tot juridische procedures en onderhandelingen over miljarden dollars aan federale fondsen. Critici zien dit als een poging om academische vrijheid te beperken en politieke invloed op hoger onderwijs uit te oefenen.
Ook de advocatuur wordt door Trump aangepakt. Grote advocatenkantoren is gevraagd miljarden dollars aan gratis werk te verrichten ter ondersteuning van beleidsdoelen van de regering. Dit roept ethische en juridische vragen op over de onafhankelijkheid van juridische instellingen.
Economisch beleid versterkt de concentratie van macht verder. Invoertarieven op producten uit landen als China, Canada en Mexico werden verhoogd, met argumenten over bescherming van de Amerikaanse economie. Protectionistische maatregelen kunnen economische relaties schaden en het presidentschap extra instrumenten geven om politieke druk uit te oefenen.
Immigratiebeleid wordt eveneens beïnvloed door deze economische stappen. Wijzigingen in de arbeidsmarkt en internationale handel kunnen migratiepatronen veranderen en economische kansen voor immigranten beperken. Dit laat zien hoe economisch, cultureel en juridisch beleid samenwerkt om het bereik en de invloed van de uitvoerende macht te vergroten.
Toch betekent dit niet dat Amerika nu een autocratie of dictatuur is. Het Amerikaanse systeem beschikt over checks and balances, al is daar weinig van te merken. Het door de Republikeinen gecontroleerde Congres staat eigenlijk buiten spel. Trump kan zijn gang gaan.
De democratische normen staan onder druk en autoritaire neigingen van Trump zijn zichtbaar. De komende jaren moet blijken of de institutionele weerstanden sterk genoeg zijn om de fundamenten van de Amerikaanse democratie te beschermen. De verdere greep van Trump op de macht zet de democratie steeds verder onder druk en kan deze structureel verzwakken.
Focus on America – Analyse, duiding & commentaar op de Amerikaanse politiek
© Focus on America – 2009-2025
Focus on America 