In een interview met NBC News sprak president Donald Trump weer over een derde termijn als president. Hij benadrukte dat hij geen grapje maakte en beweerde dat er verschillende methoden zijn om een derde termijn te realiseren.
Maar is de kans reëel dat Trump nog een termijn krijgt na 2028? Het korte antwoord is nee. Het 22e amendement van de Amerikaanse Grondwet stelt duidelijk dat niemand meer dan twee keer tot president kan worden gekozen. In sectie 1 van het amendement staat: ”No person shall be elected to the office of the President more than twice, and no person who has held the office of President, or acted as President, for more than two years of a term to which some other person was elected President shall be elected to the office of the President more than once.”
Dit houdt dus in dat een president na twee gekozen termijnen niet opnieuw verkiesbaar is. Daarnaast mag iemand die langer dan twee jaar een onafgemaakte termijn van een ander heeft overgenomen, slechts één keer zelf meedoen aan verkiezingen. Dit gebeurde bijvoorbeeld toen president John F. Kennedy in 1963 werd vermoord en werd opgevolgd door zijn vicepresident Lyndon B. Johnson. Johnson maakt de termijn van Kennedy af. Johnson won vervolgens in 1964 de verkiezingen. Hij kon volgens het 22e amendement in 1968 nog een keer mee doen, maar besloot daar van af te zien. Hetzelfde gebeurde bij Gerald Ford. Hij maakte termijn van Richard Nixon af en deed toen zelf mee, maar verloor van Jimmy Carter. Als Ford had gewonnen had hij in 1980 nog een keer mee kunnen doen.
Het 22e amendement is dus duidelijk, maar waarom heeft Trump het dan over verschillende methoden? Een methode die wordt genoemd is dat vicepresident J.D. Vance in 2028 meedoet aan de verkiezingen. Als hij wint, worden de rollen omgedraaid. Vance wint, maar draagt Trump voor als president en blijft zelf vicepresident. Dit scenario is uiterst onwaarschijnlijk. Er zou zeker een rechtszaak worden aangespannen bij het Hooggerechtshof. Die moet dan kijken of dit grondwettelijk is en komt hoogstwaarschijnlijk tot de conclusie dat Trump geen president meer kan zijn en dat Vance de rechtmatige president is.
Het grootste probleem met deze optie is dat het 12e amendement duidelijk stelt dat “geen persoon die grondwettelijk niet in aanmerking komt voor het ambt van president in aanmerking zal komen voor dit van vicepresident van Amerika.” Dus een persoon die niet meet president kan worden kan ook niet meer vicepresident worden.
Voorlopig is dit nog speculatie en houdt Amerika zich vooral bezig met andere politieke kwesties, zoals importtarieven en nationale veiligheid. Toch is het zorgwekkend dat Trump steeds openlijker spreekt over een derde termijn, hoewel dit volgens de Grondwet niet kan. Het past in een breder patroon waarin Trump de grenzen van de democratie opzoekt en het politieke systeem fundamenteel lijkt te willen veranderen.
Hoe moet het verder met de Democratische partij? De partij heeft bij de verkiezingen in 2024 alles verloren. De Democraten verloren het Witte Huis en raakten hun meerderheid in de Senaat kwijt. Het Huis van Afgevaardigden hadden ze al verloren, maar de marge voor de Republikeinen daar is klein.
De Democraten hebben dus heel weinig in de melk te brokkelen. Ze zien met lede ogen aan hoe Trump het ene na het andere decreet uitvaardigt, de uitspraken van rechters naast zich neerlegt en hoe Elon Musk de federale overheid aan het afbreken is.
Het lijkt erop dat de Democraten geen antwoord hebben. De populariteit van de Democratische partij heeft een absoluut dieptepunt bereikt. Volgens een peiling van CNN is de populariteit van de Democraten gedaald tot 29 procent. Dit moet leiden tot een grondige analyse. De oorzaak van dit lage percentage heeft te maken met het feit dat de Democraten maar geen coherent antwoord hebben op de plannen en acties van de Trump-regering. Daarnaast is er ook onenigheid binnen de partij over welke richting de partij op moet gaan. De linker vleugel en de meer gematigde Democraten hebben daar verschillende ideeën over.
Om de enigheid te illustreren kijken we naar het gevecht over de sluiting van de overheid, een government shutdown. De Republikeinen die dus de meerderheid in het Congres hebben wilden door meer geld te lenen een plan doorvoeren waar onder andere bezuinigingen in stonden voor de zorg voor veteranen. En er komt meer geld voor de immigratiedienst die illegalen met opsporen en deporteren (ICE). Het Congres moest een begrotingswet aannemen anders zou de federale overheid op slot gaan, wat betekent dat alle federale ambtenaren die nog wel een baan hebben en (nog) niet door Elon Musk zijn weggestuurd, niet worden betaald. Het Congres moet dus om de overheid open te houden een begroting aannemen en daar wilden de Republikeinen bezuinigingen aankoppelen op onderwerpen die voor de Democraten belangrijk zijn. In het Huis stemden dan alle Democraten tegen deze plannen. Met een nipte meerderheid werden de plannen aangenomen.
In de Senaat, waar de verhouding 53 tegenover 47 is in het voordeel van de Republikeinen, waren minstens 60 zetels nodig om dit budget goed te keuren. De Republikeinen hadden dus de hulp van de Democraten nodig om deze begroting erdoor te krijgen. Maar de druk van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden op de senatoren om niet voor de begroting te stemmen was groot. Het dilemma is groot. Stemmen we tegen dan gaat de overheid op slot. Als we voor stemmen dan krijgt Donald Trump zijn zin en gaat deze, in de ogen van de Democraten, desastreuze begrotingswet door.
De Democratische fractievoorzitter in de Senaat, Chuck Schumer, zat dus met een groot probleem. Hij moest met de druk van zijn collega’s in het Huis en met zijn Democratische senatoren overleggen wat te doen. Schumer zei dat hij tegen dit budget was, maar maakte een draai van 180 graden en stemde voor de Republikeinse begroting. Uiteindelijk stemden 10 Democratische senatoren met de Republikeinen mee en werd de grens van 60 stemmen gehaald.
De overheid blijft voorlopig open, maar het kwam Schumer op veel kritiek te staan vooral van de linker vleugel van de partij. Linkse Democraten, zoals Alexandria Ocasio-Cortez, zijn woest op Schumer en het kan zomaar zijn dat hij op een uitdager kan rekenen als hij voor zijn herverkiezing in 2028 gaat.
Maar het is duidelijk dat de Democraten worstelen met een antwoord op Donald Trump en al zijn acties en werden gedwongen om mee te stemmen anders zouden de Democraten de schuld krijgen van een government shutdown. Schumer en Democraten hebben voor hun steun niets terug gekregen.
De Republikeinen doen het in de peiling van CNN niet veel beter dan de Democraten. Zij hebben een populariteitspercentage van 36 procent. Dat moet ook reden zijn tot zorg.
Volgend jaar zijn er tussentijdse verkiezingen voor het Congres en de kans is aanwezig dat de Republikeinen zetels verliezen. De populariteit van Donald Trump daalt en als de inflatie niet daalt en Amerika de pijn gaat voelen van de importtarieven en de handelsoorlog, kan het zomaar zijn dat dit de Republikeinen wordt aangerekend. Dat biedt voor de Democraten een kans, maar dan moeten ze wel met een goed en helder verhaal komen, want op dit moment zijn de Democraten stuurloos en dobberen ze wat rond.
Focus on America – Analyse, duiding & commentaar op de Amerikaanse politiek
© Focus on America – 2009-2025
Focus on America 