Amerika-kenners Stan Bos (@StanSchrijft) en Marco van den Doel (@focusonamerica) nemen regelmatig op deze website een stelling in over de Amerikaanse politiek. De één is voor de stelling, de ander is tegen. Gezien de turbulente tijd waarin Amerika verkeert, levert Focus on America in deze opzet vanuit een ander perspectief analyse, duiding en commentaar op de Amerikaanse politiek.
Stelling: Met de aanval op Iran vervreemdt Donald Trump een deel van zijn achterban op weg naar de midterms
Voor:
Tijdens de verkiezingscampagne van 2024 was Donald Trump glashelder: Amerika zou zich onder zijn leiding niet in zinloze oorlogen verliezen. Sterker, de president zou helemaal stoppen met oorlog voeren. Hij hengelde zelfs diverse keren opzichtig naar de Nobelprijs voor de Vrede. Die kan hij nu wel vergeten.
Nog los van het vraagstuk of de ingreep in Iran verstandig is, maakt Trump zich in een deel van zijn eigen achterban niet populair. De haviken in zijn partij zijn mordicus tegen en dat geldt ook voor vicepresident JD Vance. Hij ziet zichzelf als de natuurlijke opvolger van Trump als diens tweede termijn op 20 januari 2029 afloopt. Voor Vance wordt het lastig campagnevoeren als hij onderdeel uitmaakt van een regering die oorlogje speelt in het Midden-Oosten.
De MAGA-achterban, in elk geval een deel daarvan, vindt dat Trump zich veel meer op het binnenlandse beleid moet richten. Nog altijd kampt Amerika met inflatie, de boodschappen zijn duurder en vooral de prijs aan de pomp wordt, met dank aan deze oorlog, alleen maar hoger. Als Amerikanen ergens een hekel aan hebben, dan is het aan hoge benzineprijzen.
Trump begeeft zich op bijzonder glad ijs in aanloop naar de midterms. Het is nauwelijks voor te stellen dat dit in november, zowel in het Huis van Afgevaardigden als de Senaat, zonder consequenties blijft.
Tegen:
Of Donald Trump met de aanval op Iran de steun van een deel van zijn achterban verliest, is maar zeer de vraag. Peilingen geven aan dat een belangrijk deel dat zichzelf identificeert met de MAGA-beweging de aanval in eerste instantie steunt wanneer die wordt gepresenteerd als het verdedigen van de Amerikaanse veiligheid, tegen een nucleaire dreiging of terroristische activiteiten. De MAGA-aanhang wil daadkracht tegen buitenlandse dreiging, Men steunt de luchtaanvallen op Iran als onderdeel van het “America First” beleid. De veiligheid van Amerika staat op één.
De onvrede over de aanval op Iran hoeft niet te betekenen dat kiezers zich van Trump afkeren. De kritiek kan juist gebruikt worden om zijn leiderschap te onderstrepen. Hij kan de aanval presenteren als een succes tegen de vijanden van Amerika, wat consistent kan zijn met de bredere rechtse koers over veiligheid.
Ondanks dat er kritiek is op Trumps beleid is het niet zeker dat een aanval op Iran leidt tot structurele vervreemding, Het kan ook goed uitmonden in hergroepering rond dezelfde leider, met een iets andere invulling van diens koers.
De midterms zijn nog ver weg. Misschien is tegen die tijd de oorlog over en een succes en heeft Donald Trump zijn doel(en) bereikt en dat kan hij inzetten tijdens de midterms. De boodschap is dan: “Amerika is veiliger door de aanval op Iran en dat is gelukt onder het leiderschap van Donald Trump.” En dat is best een krachtige boodschap op weg naar de midterms.
De oorlog met Iran heeft duidelijke gezichten en die gezichten spreken, kaderen en verdedigen het beleid in een tempo dat past bij de escalatie van de oorlog zelf. President Donald Trump staat centraal in die communicatie, terwijl de minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio en minister van Defensie, Pete Hegseth de lijnen uitzetten die het beleid diplomatiek en militair moeten dragen. In dat rijtje valt één naam juist op door afwezigheid, die van vicepresident JD Vance. Zijn afwezigheid is een aanwijzing voor hoe deze oorlog tot stand is gekomen en hoe de machtsverhoudingen binnen het Witte Huis zich hebben ontwikkeld.
Vanaf het begin van de escalatie met Iran was zichtbaar dat Vance zich niet op de voorgrond plaatste. Waar hij in andere dossiers snel en uitgesproken reageert, bleef zijn publieke optreden beperkt en terughoudend. Die terughoudendheid volgt een patroon dat al voor de eerste militaire stappen zichtbaar was, toen hij zich intern sceptisch zou hebben opgesteld tegenover een directe confrontatie met Iran. Dat standpunt past in een bredere politieke lijn die hij de afgelopen jaren heeft opgebouwd, waarin terughoudendheid in buitenlandse interventies centraal staat en waarin het vermijden van langdurige conflicten een uitgangspunt vormt. Juist daardoor komt hij in een positie terecht waarin elke duidelijke uitspraak politieke risicoś met zich meebrengt, omdat openlijke steun zijn eerdere profiel ondergraaft en openlijke kritiek Donald Trump direct zou raken.
De keuze om zich vervolgens te beperken tot algemene loyaliteit, zonder inhoudelijk eigenaarschap te claimen, maakt duidelijk dat zijn rol in deze oorlog niet ligt in het vormgeven van beleid, maar in het bewaken van zijn positie binnen een coalitie die intern niet volledig op één lijn zit. Waar Trump de koers bepaalt en figuren als Rubio en Hegseth die koers vertalen naar respectievelijk diplomatieke rechtvaardiging en militaire uitvoering, blijft Vance zichtbaar buiten de kern van besluitvorming. Dat wijst niet alleen op een bewuste rolverdeling, maar ook op een hiërarchie waarin zijn invloed in dit specifieke dossier beperkt is. Analyses in onder meer Reuters en The Atlantic benadrukken dat zijn betrokkenheid bij de besluitvorming kleiner lijkt dan die van andere sleutelfiguren en dat zijn zichtbaarheid afneemt naarmate de oorlog centraler komt te staan in het beleid.
Die marginale positie is niet los te zien van de ideologische spanning die deze oorlog blootlegt binnen het bredere Trump-kamp. Vance vertegenwoordigt een stroming die de afgelopen jaren juist afstand heeft genomen van interventionistische reflexen en die de nadruk legt op binnenlandse prioriteiten. De beslissing om militair in te grijpen staat daarmee op gespannen voet, niet alleen met zijn persoonlijke profiel, maar ook met een deel van de MAGA achterban die gevoelig is voor argumenten tegen buitenlandse avonturen. Dat die spanning niet alleen theoretisch is, blijkt uit berichtgeving over interne kritiek en uit signalen van verdeeldheid binnen conservatieve media en politieke netwerken. De oorlog fungeert daarmee als een breekpunt waarop verschillende interpretaties van “America First” zichtbaar worden, variërend van terughoudendheid tot juist bereidheid tot escalatie wanneer strategische belangen dat vereisen.
Binnen die context krijgt de stilte van Vance een duidelijke functie. Door zich niet nadrukkelijk te profileren, voorkomt hij dat hij zich expliciet aan één van beide kanten van die interne breuklijn bindt. Tegelijkertijd voorkomt hij dat hij het beeld van verdeeldheid binnen de regering versterkt, iets wat politiek schadelijk kan zijn op het moment dat de oorlog nog in volle gang is. Zijn publieke optreden, waarin hij zich beperkt tot het uitspreken van vertrouwen in Trump zonder de oorlog zelf inhoudelijk te verdedigen, past in die strategie van gecontroleerde loyaliteit. Het is een vorm van positionering die ruimte laat voor aanpassing, afhankelijk van hoe het conflict zich ontwikkelt.
Die afweging wordt versterkt door de politieke horizon die verder reikt dan het huidige moment. Als vicepresident bevindt Vance zich in een positie waarin elke crisis ook een test is voor toekomstige geloofwaardigheid, zeker in een context waarin hij wordt gezien als een mogelijke kandidaat voor de volgende verkiezingen. De oorlog met Iran is in dat opzicht een onzekere variabele, omdat de uitkomst moeilijk te voorspellen is en de politieke gevolgen groot kunnen zijn. Een succesvolle operatie kan worden ingepast in een narratief van kracht en leiderschap, terwijl een mislukking juist kan leiden tot langdurige politieke schade. Door zich niet sterk te verbinden aan de inhoud van het beleid, maar wel aan de persoon Donald Trump, houdt Vance beide scenario’s open zonder zich volledig vast te leggen.
De betekenis van zijn afwezigheid ligt daarmee niet in wat ontbreekt, maar in wat zichtbaar wordt. Zijn beperkte rol wijst op een besluitvormingsproces waarin hij geen centrale persoon is en op een ideologische spanning die niet openlijk wordt uitgevochten, maar wel aanwezig blijft onder de oppervlakte. Tegelijkertijd laat zijn gedrag zien hoe politieke calculatie functioneert binnen een regering waarin loyaliteit en eigen positionering voortdurend tegen elkaar worden afgewogen. In een systeem waarin zichtbaarheid vaak gelijkstaat aan invloed, vormt zijn stilte een indicatie dat invloed elders ligt en dat de grenzen van zijn rol scherper zijn dan zijn formele positie doet vermoeden.
De oorlog met Iran wordt daarmee niet alleen bepaald door degenen die spreken, maar ook door degenen die zwijgen. In het geval van Vance is dat zwijgen geen leegte, maar een vorm van politieke taal die duidelijk maakt waar de lijnen lopen, waar de spanningen zitten en waar de ruimte voor afwijking eindigt.
Focus on America – Analyse, duiding & commentaar op de Amerikaanse politiek
© Focus on America – 2009-2026
Focus on America 