Focus on America

Afgelopen week kwam het lang verwachte rapport over de CIA en de martelpraktijken uit. Een commissie van de Senaat deed onderzoek en presenteerde, overigens met tegen de zin van het Witte Huis, de resultaten. En de conclusies waren schokkend.

De belangrijkste conclusie is wel dat de Central Intelligence Agency volgens eigen goeddunken handelde en geen verantwoording aflegde. Zowel het Witte Huis, het Congres en de Amerikaanse bevolking misleidde. De CIA verschafte informatie aan de president, maar deze informatie was vaak niet volledig of onbetrouwbaar.

Daarnaast waren de verhoormethoden van de CIA ronduit schandalig. Al eerder was uitgelekt dat de CIA waterboarding gebruikte om bij terrorisme verdachten een bekentenis te verkrijgen, maar ook werden verdachten dagen lang wakker gehouden, en kregen ze rectaal voedsel in gebracht als ze weigerde te eten.

Deze methoden zijn natuurlijk verschrikkelijk, maar het opzienbarende is dat uit het rapport blijkt dat de martelingen vrijwel niets opleverde. De extreme verhoormethoden werkte averechts. De verdachten bekende wel, maar de informatie bleek vaak onvolledig of onjuist. Vaak bleken verdachten ook niets te weten en waren ze onschuldig.

Uiteraard reageerde verschillende politici op het rapport. Democratische politici waren geschokt en vonden het goed dat het rapport er was. De voorzitter van de commissie was de Democratische senator van Californië, Dianne Feinstein. De Republikeinen politici namen het vooral voor de CIA op. Voormalig president George W. Bush noemde de medewerkers van de CIA, ondanks dat hij vaak niet werd ingelicht, echte patriotten. De regering Bush gaf de CIA na de aanslagen van 11 september 2001 eigenlijk carte blanche en daar heeft de organisatie dankbaar misbruik van gemaakt. En voormalig vice-president Dick Cheney, voor een groot deel de architect van de invasie in Irak, noemde het rapport crap. En hij zei dat hij weer dezelfde besluiten zou nemen.

Ook het hoofd van de CIA, directeur John Brennan, reageerde ook op het rapport. Hij verdedigde zich tegen de strategie die de organisatie na 9/11 voerde. Volgens Brennan heeft het verhoren van verdachten levens gered en kloppen de conclusies uit het rapport niet. Brennan nam in zijn reactie op het rapport het woord ‘marteling’ niet in de mond.

Maar de verslaggeving na de publicatie van het rapport, waar overigens heel veel zaken zwart in gemaakt, ging over het feit of Amerika zwakker is geworden en de FBI gaf een verklaring uit dat de publicatie kan leiden tot meer extremisme tegen Amerika zowel in het binnenland als in het buitenland.

Ook ging het er in de media over of er mensen vervolgd moeten worden voor de extreme ondervragingstechnieken die CIA gebruikte en voor de misleiding. Mensen als Dick Cheney en andere haviken in de regering Bush zouden dan verantwoording moeten afleggen, maar zover zal het nooit komen.

Daarnaast kan het zijn dat de rapport nog een neveneffect kan hebben. De sluiting van de gevangenis op Cuba, Guantanamo Bay, kan door de uitkomsten van het CIA rapport misschien dichterbij komen. President Obama noemde Gitmo  “betreurenswaardig hoofdstuk in de Amerikaanse geschiedenis” en beloofde de gevangenis te sluiten. Maar na zes jaar presidentschap is Gitmo nog steeds open. En de kans dat Obama Gitmo voor het einde van zijn presidentschap ook daadwerkelijk zal sluiten valt te betwijfelen. Maar het CIA rapport heef ter wel voor gezorgd dat de kwestie weer actueel is.

Het rapport over de martelpraktijken van de CIA laat zien dat organisaties in Amerika vrij gemakkelijk hun eigen gang kunnen gaan. Eerder zagen we dit bij de NSA. De CIA geeft overigens aan dat de verhoormethoden niet meer zo extreem zijn als in de tijd na 9/11. Maar de War on Terror gaat door, dus of geen waterboarding meer plaats vindt valt te betwijfelen.