Focus on America

Nu de storm van kritiek over president Trump’s ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin in Helsinki enigszins is gaan liggen zijn de gevolgen en consequenties nog niet echt te overzien, maar het is goed om bij een aantal zaken nader stil te staan.

De kritiek op de persconferentie die Trump en Poetin gaven naar hun ontmoeting leidde in Amerika tot een kleine aardbeving. Zowel Democraten als Republikeinen spraken hun afschuw uit over hoe Donald Trump de zijde van Poetin koos en zijn inlichtingen- en veiligheidsdiensten opnieuw voor schut zette. Volgens Trump hebben de Russen niets te maken met het hacken van de server van de Democratische partij en hebben ze niet de verkiezingen van 2016 ten gunste van hem beïnvloedt. Trump werd door twee journalisten expliciet naar de kwestie rond de verkiezingen gevraagd. Maar Trump zei dat hij geen enkele reden zag waarom de Russen zich zouden bemoeien met de verkiezingen van 2016. Hij had het Poetin gevraagd, maar die had het glashard ontkent. Dus Rusland had er niets met te maken, de inlichtingendiensten hadden het fout, terwijl er wel 12 Russische inlichtingenofficieren zijn aangeklaagd voor het hacken en beïnvloeden van de verkiezingen.

Afschuw, imbeciel, schokkend en zelfs verraad waren termen die Amerikaanse politici en media, zelfs Fox News was kritisch, gebruikte om het optreden van Trump te omschrijven. “Poetin heeft Trump zijn zak” en “het slechtste optreden van een president ooit.”

Toen Trump in Air Force One terug vloog naar Washington kregen hij en zijn adviseurs lucht van de storm van kritiek die, ook binnen zijn eigen partij, was ontstaan. Trump moest iets doen om de onrust die was ontstaan ongedaan te maken. En van alle ideeën die men had kunnen verzinnen, kwam men met de slechtste mogelijke oplossing. Volgens Trump had hij zich versproken. Om de schade, die ondertussen al aanzienlijk groot was, te beperken las Trump tijdens een bijeenkomst met congresleden in het Witte Huis een verklaring voor. Volgens Trump zat er een fout in het transcript van de persconferentie. Trump zei dat hij geen enkele aanwijzing had waarom de Russen de verkiezingen zouden hebben willen beïnvloeden. Maar Trump had zich versproken en bedoelde te zeggen dat hij geen enkel aanwijzing had waarom het de Russen niet zouden kunnen zijn. Het zouden de Russen kunnen zijn, maar het zouden ook anderen kunnen zijn. Hier liet hij toch weer twijfel bestaan wie hij nu gelooft. Trump zei ook dat hij volledig vertrouwen heeft en achter de inlichtingen- en veiligheidsdiensten staat, die dus onomstotelijk bewijs hebben geleverd dat Rusland er wel degelijk mee te maken heeft.

Trump blijkt op dit punt steeds van standpunt veranderen. Een mogelijke verklaring is dat een bemoeienis van de Russen iets zou afdoen aan zijn verkiezingsoverwinning, waardoor hij nog steeds geobsedeerd is. Het zou zijn ego krenken en dat kan een reden waarom hij weigert te geloven dat de Russen er mede verantwoordelijk zijn dat hij de verkiezingen heeft gewonnen. Zo herhaalt hij tijdens bijeenkomsten ook steeds het feit dat volgens hem president Ronald Reagan de staat Wisconsin verloor. Dat is klopt niet, Reagan won Wisconsin twee keer (1980 en 1984), maar verloor Minnesota. Waarom dit (nog steeds) belangrijk is en hij het blijft herhalen is een raadsel.

Wat Trump en Poetin bespraken in de ruim twee uur dat ze met elkaar praten en afspraken is tot nu toe onduidelijk. Ze spraken over Syrië, het nucleaire arsenaal, terrorisme en andere internationale zaken. Maar wat er nu echt definitief is afgesproken blijft onduidelijk. In tegenstelling tot de ontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un werd er geen document ondertekent. Concrete afspraken zijn er niet gemaakt. En misschien is dat maar beter ook. Maar dat Trump echt werk wil maken van zijn relatie met Poetin werd duidelijk toen Trump tot ieders verbazing Poetin uitnodigde voor een bezoek aan het Witte Huis in het najaar. Zelfs nationaal veiligheidsadviseur John Bolton wist hier niets van, Trump maakte het, zoal gebruikelijk via Twitter wereldkundig en ook hieruit blijkt weer dat hij zijn eigen plan trekt en zich niets van anderen aantrekt.

Waarom was Trump zo vriendelijk tegen Poetin en noemde hij de ontmoeting met de Russische president een groot succes? Hij zette Poetin op een voetstuk, beschaamde zijn eigen land en Poetin vond het allemaal prima. De ontmoeting was voor Poetin al winst. Hij stond naast de leider van het machtigste land ter wereld. Hij was terug op het wereldtoneel. En wat de twee ook bespraken, Poetin kwam als winnaar uit de top en zal tevreden zijn terug gekeerd naar Moskou en zal met genoegen hebben gekeken naar alle verontwaardiging die in Amerika was ontstaan over de uitspraken van Trump.

Poetin gaf tijdens de persconferentie toe dat hij graag wilde dat Trump de verkiezingen in 2016 zou winnen. Trump had namelijk tijdens de campagne aangegeven dat hij een goede relatie met Rusland wil. Maar toen wist Amerika nog niet dat Poetin Trump ook zou helpen om te winnen.

Elke andere Amerikaanse president zou veel harder tegen Poetin zijn geweest. En daarom rijst de vraag is er iets wat Poetin of de Russische inlichtingendiensten van Trump weten wat niet openbaar mag worden? Met andere woorden, is er iets waarmee Trump gechanteerd kan worden en zijn reputatie en presidentschap ernstig kan schaden en eventueel kan beëindigen. Er moet iets zijn wat de Russen weten wat niet naar buiten mag komen, Wat dat is, is een raadsel. Misschien gaan mensen als Paul Manafort of Michael Cohen daar een boekje over open doen tegen speciaal aanklager Robert Mueller.

Maar misschien is een goede relatie met Vladimir Poetin helemaal niet zo’n gek idee. Een slechte relatie kan voor een potentiële dreiging zorgen en tot spanningen leiden. Door in gesprek met Rusland te blijven voorkom je dat. Zou dat de strategie van Trump zijn? Dan laat hij dat wel op een beroerde manier blijken. Door je eigen lichtingendiensten en instituties te ondermijnen en je bondgenoten te schofferen speelt hij Poetin alleen maar in de kaart. Maar een goede relatie is beter dan een slechte. Maar wat is de interpretatie van Poetin daarvan? Dat weten we niet. Een goede relatie houdt in  ieder geval in dat je je niet bemoeit met verkiezingen.

Republikeinse politici dreigen nu ook het Rusland-onderzoek ingesleurd te worden. Onlangs werd bekend dat Maria Butina, een speciaal agent gerekruteerd door het Kremlin en die werkte voor de Russische geheime diensten heeft geprobeerd via allerlei wegen, onder andere via de National Rifle Association (NRA) contact te krijgen met invloedrijke Republikeinse politici om zo beleid te beïnvloedden. Butina is gearresteerd en wordt beschuldigd van spionage. Hieruit blijkt dat de Russen dus ook via andere manieren invloed proberen te krijgen om het Amerikaanse beleid te beïnvloeden. Het voornaamste doel is om de economische sancties tegen Rusland op te heffen.

De Republikeinen zijn ook hypocriet. Na de ontmoeting in Helsinki veroordeelde ze Trump en maakte ze duidelijk dat ze Poetin niet geloven en vierkant achter de conclusies van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten staan dat Russische hackers de verkiezingen van 2016 hebben gemanipuleerd en beïnvloedt. Maar nadat Trump zei dat hij zich versproken had, namen veel Republikeinen daar genoegen mee. De Republikeinse rijen werden gesloten. De tussentijdse verkiezingen voor het Congres komen er aan en dan kan men geen verdeeldheid gebruiken, Als politicus wil je graag herkozen worden en moet je luisteren naar je kiezers. Je wil niet de toorn van de president via Twitter over je heen krijgen. Binnenkamers zeggen Republikeinen dat ze het oneens zijn met Trump ten aanzien van zijn beleid tegenover Rusland, maar naar buiten zullen ze eenheid moeten uitstralen, want anders wordt dat door de kiezers afgestraft. Republikeinen die niet voor een herverkiezing gaan, zoals senatoren Bob Corker en Jeff Flake zijn veel kritischer, maar ook zij namen met de verklaring van de president genoegen.

Speciaal aanklager Robert Mueller zal met interesse naar de persconferentie in Helsinki hebben gekeken en de hele nasleep goed volgen. Zijn onderzoek loopt nog en de contouren worden langzaam duidelijk. De aanklacht tegen 12 Russische inlichtingenofficieren en de arrestatie van Maria Butina laat zien dat Mueller en de FBI veel wegen bewandelen.

Na het echec, want zo kan je het rampzalige optreden van president Trump wel noemen, is nog veel onduidelijk. Poetin heeft de eerste winst binnen en Trump die zich nauwelijks had voorbereid heeft na zijn opschudding tijden de NAVO-top, zijn schoffering van de Britse premier May en zijn totaal onderschatting van de ontmoeting met Poetin, zichzelf nog verder geïsoleerd.

Het aanbod van Poetin om mensen uit te leveren aan Rusland om aan het onderzoek na de gehackte verkiezingen te werken, wat Trump in eerste instantie en “incredible offer” noemde. noemde een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken “absurd.” En misschien is dat wel de juiste kwalificatie van wat er heeft plaats gevonden.