Focus on America

President Obama maakte afgelopen week zijn strategie bekend om ISIS, of IS (Islamitische Staat), zoals veel nieuwsorganisaties het noemen, te bestrijden en uiteindelijke te vernietigen. Obama presenteerde een strijdplan om ISIS in 4 stappen te bestrijden. Het plan ziet er als volgt uit:

Stap1: Een systematische luchtcampagne tegen ISIS-strijders in Syrië en Irak. Amerika heeft nu al zo’n 150 aanvallen op ISIS stellingen in Irak uitgevoerd. Rusland liet al weten dat een aanval op Syrië zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad een ernstige schending van het internationaal recht zou zijn. Duitsland en Groot-Brittannië sluiten uit dat ze deelnemen aan militaire acties in Syrië.

Stap 2: Uitbreiding van steun aan troepen die ISIS op de grond bestrijden. De Amerikaanse regering stuurt 475 extra militairen naar Irak om Iraakse en Koerdische troepen te adviseren. In Syrië voert Washington de steun aan de gematigde Syrische oppositie op. Obama sluit samenwerking met het regime van president Assad uit.

Stap 3: Uitbreiding van ‘anti-terreurmaatregelen.’ Onder meer door de financiering aan ISIS af te kappen, effectiever inlichtingen te verzamelen, door de toestroom van buitenlandse strijders in te dammen en door de ‘verdraaide ideologie’ van ISIS te bestrijden.

Stap 4: Het bieden van humanitaire hulp aan burgers die verjaagd zijn door ISIS.

Obama is ervan overtuigd dat zijn strategie tegen ISIS gaat werken. “Dit is Amerikaans leiderschap op zijn best”, aldus de president in zijn toespraak tot het Amerikaanse volk.

Dit stappenplan ziet er goed uit, maar gaat het ook werken? Er zitten veel risico’s aan Obama’s plan. We zetten een aantal problemen die zich kunnen voordoen op een rij.

Het bombarderen van ISIS in Syrië vormt een risico. Hoewel president Assad publiekelijk zal protesteren tegen de Amerikaanse acties maakt het voor hem niet zo veel uit. Assad is de greep op de gebieden waar de Amerikanen luchtaanvallen op willen uitvoeren al lang kwijt. Maar Amerika heeft weinig ogen en oren op de grond in Syrië en daarom is de kans groot dat bij luchtaanvallen veel burgerdoden vallen en dan zal Assad zeggen dat Obama geen haar beter is dan hij en Obama  schuldig is aan misdaden tegen de Syrische bevolking. Iets wat Washington juist Assad en ISIS verwijt.

Het steunen van ‘gematigde’ groepen en de Syrische oppositie is een mooie gedachte, maar zowel het Vrije Syrische Leger als andere groeperingen staan er niet om bekend dat ze het zo nauw nemen met het oorlogsrecht en humanitaire hulp. Dus wat ‘gematigd’ betekent blijft vooralsnog onduidelijk. Daarnaast is het zo als de Amerikanen de Syrische oppositie willen steunen de burgeroorlog nog langer duurt.

Daarnaast is de reputatie van Amerika op het gebied van het steunen van gematigde groeperingen niet zo goed. President Obama noemde in zijn toespraak de operaties in Somalië en Jemen tegen extremisten van onder andere Al Qaeda een succes. Het klopt dat de terreurorganisaties in deze landen een gevoelig slag is toegebracht, maar ze zijn niet verslagen.

Obama noemde in zijn toespraak (bewust) niet Libië. De Amerikanen steunde met bondgenoten de opstandelingen tegen Gadaffi. Met hulp van Amerika, die luchtaanvallen uitvoerde op de troepen van kolonel Gadaffi werd de dictator verslagen. Toen Gadaffi was verslagen trok Amerika zich terug. Libië is anno 2014 een bolwerk van terreur en waar verschillende milities elkaar bestrijden en waar geweld en corruptie welig tieren. Dit werd pijnlijk duidelijk voor de Amerikanen na de aanslag op het Amerikaanse consulaat in Benghazi in 2012. De kans dat de strijd tegen ISIS op den duur verandert in een tweede Libië is aanwezig, maar de Obama is overtuigd dat met de nieuwe Iraakse regering dit niet zal gebeuren. Dat wordt dan hard duimen voor Washington.

De oproep aan Arabische landen, zoals Saudi-Arabië, Egypte en Qatar om de soennitische gemeenschap te mobiliseren om de ISIS strijders uit Irak en Syrië te verdrijven is het alternatief voor Amerikaanse grondtroepen. In Irak werden na de invasie van 2003 burgermilities opgericht die samen met de Amerikanen de rust moesten herstellen. Maar Amerika houdt daar slechte herinneringen aan over. Soennitische milities gingen met elkaar op de vuist en de sjiieten keerde zich tegen de Amerikaanse militairen en zo had Amerika de handen vol om de soennitische milities te bestrijden en kreeg Al Qaeda weer voet aan de grond. Dus het opzetten van soennitische milities in Saudi-Arabië voorspelt niet veel goeds. De politieke voorkeur van landen als Qatar gaat naar soennitische groeperingen met een anti-sjiitische agenda. Dit kan er voor zorgen dat het sektarische geweld in het Midden-Oosten weer in oplaait.

Aan het plan van Obama zitten dus grote risico’s en kan voor grote problemen in de toekomst zorgen. Maar de korte termijn is hier belangrijker dan de lange termijn.

Niet optreden tegen ISIS is voor Obama geen optie. De Amerikaanse bevolking is sceptisch, maar de interne politieke druk is groot en Amerika is wellicht het enige land die met andere bondgenoten iets aan ISIS kan doen.

(Voor dit artikel is gebruik gemaakt van informatie uit Trouw van 12 september 2014)