Met Project 2025 heeft The Heritage Foundation iets gedaan wat in de Amerikaanse politiek nog niet eerder was voorgekomen, namelijk beleid vooraf organiseren. Een duidelijk uitgewerkt plan dat vastlegt wat er moet gebeuren, in welke volgorde en door wie.

Aan de kant van de Democratische partij ontbreekt zo’n plan. Niet omdat er geen ideeën zijn. Die zijn er genoeg, maar het probleem is dat ze naast elkaar blijven bestaan, zonder rangorde en zonder duidelijke lijn. Kiest men voor de weg van de socialistische Zohran Mamdani, de burgemeester van New York, of voor de meer gematigde weg in, zoals de gouverneurs Virginia en New Jersey? Het is onduidelijk en daardoor ontstaat geen herkenbare koers. En weten kiezers niet precies waar de Democraten voor staan.

De partij reageert vooral op Donald Trump, waarschuwt voor zijn plannen en benadrukt de risico’s voor democratie en rechtsstaat. Inhoudelijk is dat verdedigbaar, maar politiek is het niet genoeg. Verkiezingen worden zelden gewonnen met alleen waarschuwingen. Hillary Clinton en Kamala Harris weten er alles van. 

Het begint met keuzes. Niet alles kan prioriteit zijn. Wie alles tegelijk wil, maakt niets duidelijk. Voor kiezers is richting belangrijker dan volledigheid. Ze willen weten wat eerst komt en wat later. Er moet ordening zijn. Een opsomming van punten is onvoldoende. 

Het belangrijkste voor kiezers is altijd de eigen portemonnee, oftewel de economie. Dat moet het beginpunt zijn. Niet als abstract thema, maar als dagelijkse ervaring. Huur, zorgkosten, boodschappen, energie. Daar vormt zich het oordeel over de politieke plannen. Juist daar blijft de Democratische boodschap vaak hangen in systemen en regelingen, terwijl kiezers vooral de uitkomst willen weten en voelen.

Een geloofwaardig plan richt zich op iets eenvoudigs, namelijk de dagelijkse kosten omlaag  brengen. Meer woningaanbod, lagere zorgkosten, gerichte investeringen in industrie. Niet als losse maatregelen, maar als samenhangend pakket waarvan het effect zichtbaar is. Zonder iets concreets blijft de boodschap niet hangen en blijft het abstract.

Migratie is het tweede punt waar het op vastloopt. Zolang het beeld bestaat dat de overheid geen grip heeft op de grens, tast dat het vertrouwen aan. Een werkbare lijn vraagt om zichtbare handhaving, snellere procedures en duidelijke criteria. Dat zijn geen gemakkelijke keuzes, maar het uitstellen ervan heeft een politieke prijs.

Daarnaast speelt iets dat minder aandacht krijgt, namelijk het functioneren van de overheid zelf. Voor veel kiezers is de staat geen ideologisch project, maar een systeem dat wel of niet werkt. Als dat traag en ingewikkeld is, ondermijnt dat het vertrouwen.

Daar ligt voor de Democraten een kans. Niet door de overheid groter of kleiner te maken, maar door haar beter te laten functioneren. Kortere procedures, minder administratieve rompslomp en betere dienstverlening. 

De verdediging van de democratie blijft belangrijk, maar vraagt een andere benadering. Zolang het bij abstracte waarschuwingen blijft, bereikt het maar een beperkt publiek. Het moet concreet worden gemaakt. Stemrecht, transparantie en controle op macht zijn belangrijk. 

Een plan alleen is niet genoeg. Het heeft een drager nodig. De gouverneur van Californië, Gavin Newsom, kan zo’n drager zijn. De neiging om leiderschap te laten ontstaan, maakt het moeilijk om een consistente lijn vast te houden. Wie pas in het verkiezingsjaar duidelijkheid heeft, loopt achter de feiten aan. 

Minstens zo belangrijk is hoe de boodschap wordt verteld. De Democratische boodschap verandert te vaak van toon en formulering. Accenten verschuiven, prioriteiten wisselen. Dat maakt het moeilijk om een herkenbaar verhaal op te bouwen. Een beperkt aantal kernpunten, consequent herhaald, is effectiever dan een steeds wisselende agenda.

Tot slot is er de uitvoering. Het verschil tussen een plan en een campagne zit in wat er na de verkiezingen gebeurt. Project 2025 is niet alleen een verzameling ideeën, maar ook een voorbereiding op het bestuur. Wie voert het uit, hoe wordt het juridisch vastgelegd, waar ligt de prioriteit? Zonder die laag blijft het bij intenties.

Zonder een eigen plan blijft de verhouding scheef. Donald Trump en zijn omgeving opereren met een plan. De tegenpartij reageert daarop. Dat is geen neutrale positie.

Een Project 2028 hoeft geen kopie te zijn. Maar het moet wel hetzelfde doen, namelijk duidelijke keuzes maken, prioriteiten stellen en vastleggen hoe beleid werkelijkheid wordt. Pas dan ontstaat een verhaal dat niet alleen klinkt, maar ook blijft staan.